Jacobalia

Social Share

Zoeken

Gevelsteen

Deze gevelsteen, waarop het wapen van de familie Oosting staat afgebeeld, is ingemetseld in de buitenmuur (Museumlaantje) van de tentoonstellingszaal van het Drents Museum. Er staan drie Jacobsschelpen op, alsmede het jaartal 1639.


J.E. Ennik, die de geschiedenis van deze gevelsteen beschrijft, maakt aannemelijk, dat het heeft toebehoord aan Wycher Oosting (1618-1690). Het jaartal zou slaan op het jaar waarop hij 21 is geworden. In de loop van achtereenvolgende generaties van de familie Oosting heeft deze gevelsteen verschillende huizen gesierd, eerst in Meppel, daarna in De Wijk, in Emmen en op zeker twee huizen in Assen, laatstelijk het Witte Huis aan de Vaart, een en ander blijkens aantekeningen van de familie Oosting. Op 12 november 1936 heeft A.A. Oosting de steen aan het Drents Museum geschonken, maar niet nadat hij er een kopie van had gemaakt, die een plaats kreeg aan zijn huis te Den Haag.

 

Is er een relatie van de afbeelding met Jacobus / Santiago?


Er is geen archiefstuk dat opheldering verschaft over de vraag of Wycher Oosting relaties had met Spanje. Er zijn echter wel gegevens, dat Wycher Oosting (familie)relaties had met personen, die wel verre reizen hebben gemaakt, en wel naar Oost-Indië. Een drietal personen zijn in 1654 met drie verschillende schepen vanuit Amsterdam naar Oost-Indië vertrokken. Mogelijk wijzen die drie Jacobsschelpen op hun voorspoedig volbrachte reis. Zekerheid, zegt de schrijver, bestaat daarover echter geheel niet.

 

Locatie: 
Drents Museum
Bron: 

Artikel van J.. Ennik, getiteld: De Geschiedenis van een heraldische gevelsteen in Assen. In het Drents Genealogisch tijdschrift,Spint Arwt'n, 1975

Plaats: 
Assen
Straatnaam: 
Brink
Huisnummer: 
1
Postcode: 
9401HS

Muurschildering

Ten oosten van Emmen staat een rooms-katholiek kerkgebouw in Barger Oosterveld. Deze Gerardus Majellakerk werd gebouwd in 1905-1906.


De kerk binnenlopend ziet men meteen de zuilen tussen het middenschip en de zijbeuken. Aan de binnenkant ervan en op de muur bij het liturgisch centrum, tegenover de eerste zuil aan beide kanten, staan de twaalf apostelen. Jacobus de Meerdere staat als vierde in de apostelenreeks op de voorlaatste zuil aan de linkerzijde, gezien vanaf de entree. Alle apostelen zijn afgebeeld zonder attributen, zo ook bij Jacobus de Meerdere. De namen, onder de schilderingen, geven aan wie die apostelen zijn.

 

Locatie: 
St-Gerardus Majella kerk (r.k.)
Plaats: 
Emmen/Barger-Oosterveld
Straatnaam: 
Splitting
Huisnummer: 
142
Postcode: 
7826CT
Fotograaf: 

Sint-Jacobusaltaar 1 en -vicarie

Meppel scheidde zich in 1422 af van het veel grotere Kolderveen en werd een zelfstandige parochie. De al bestaande kapel werd omgevormd tot een kerk. De kerk had in ieder geval Maria als patroonheilige.

 

In 1457 wordt gemeld dat de kerk naast het hoofdaltaar zes zijaltaren had waarvan één gewijd was aan Jacobus en waaraan een vicarie was gekoppeld. Dit Sint-Jacobusaltaar werd later gewijzigd in een altaar voor Maria.

 

Locatie: 
Grote of Mariakerk
Bron: 

Magnin, J.S. , Overzigt der kerkelijke geschiedenis van Drenthe (Groningen, 1855) (digitaal beschikbaar)

Roemeling, O.D.J. Heiligen en heren, studies over het parochiewezen in het Noorden van Nederland vóór 1600, Fryske Akademie (Leeuwarden 2013) (digitaal beschikbaar)

Roemeling Corpus Groningen-Drenthe (digitaal beschikbaar)

Plaats: 
Meppel
Straatnaam: 
Hoofdstraat
Huisnummer: 
52
Postcode: 
7941AJ

Oprichtingsakte Sint Jacobusaltaar

In het archief van de Gemeente Meppel, ondergebracht in het Drents Archief te Assen, bevindt zich een akte uit 1504, waarin de pastoor Everardus van Cralen, toestemming geeft aan enkele leden van het kerspel om een altaar op te richten ter ere van Sint Jacob. Dit is dus opnieuw een altaar voor Jacobus.

 

In 1504 werd in een akte (1110 in het gemeentearchief van Meppel) een jaarrente van een verkocht huis aan vermoedelijk dit Sint-Jacobusaltaar toegekend.

 

[Overigens is er een akte met nummer 1127 uit 1516 in genoemd archief waarin een Maria-altaar wordt opgericht met een bijbehorende broederschap. Kreeg Maria zo een tweede aan haar toegewijde altaar? Het eerste Jacobusaltaar was immers veranderd in een altaar voor Maria.]

 

Bij een altaar werd vaak een broederschap opgericht en de gildebroeders moesten zorgen voor het onderhoud van het altaar. Voor inkomsten waren zij afhankelijk van schenkingen in geld of in natura. Die inkomsten werden ondergebracht in een vicarie, een stichting naar kerkelijk recht. Giften in natura konden pacht van land of huur van woningen opbrengen. Vanuit zo'n vicarie werd een kapelaan of priester betaald voor de bediening van het altaar.

 

In Meppel is een redelijk aantal akten in het archief bewaard gebleven (1109 t/m 1118). Vaak is in een akte sprake van zowel het altaar, de broederschap of gildebroeders, als ook de vicarie. Om niet steeds in herhaling te vervallen zijn de akten genoemd bij dat onderdeel waar zij het beste bij zouden passen, maar die keuze is uiteraard arbitrair.

 

Locatie: 
Grote of Mariakerk
Bron: 

Zie links naar gemeentearchief Meppel.

Plaats: 
Meppel
Straatnaam: 
Hoofdstraat
Huisnummer: 
52
Postcode: 
7941AJ

Sint-Jacobusbroederschap

In 1504 werd in Meppel een Sint-Jacobusbroederschap opgericht. Deze broederschap had tot taak een altaar voor Sint-Jacobus op te richten en te zorgen voor de bediening van dat altaar. Hiertoe werd een vicarie op dat altaar gevestigd.

 

Locatie: 
Grote of Mariakerk
Bron: 

Magnin, J.S. , Overzigt der kerkelijke geschiedenis van Drenthe (Groningen, 1855) (digitaal beschikbaar)

Roemeling, O.D.J. Heiligen en heren, studies over het parochiewezen in het Noorden van Nederland vóór 1600, Fryske Akademie (Leeuwarden 2013) (digitaal beschikbaar)

Plaats: 
Meppel
Straatnaam: 
Hoofdstraat
Huisnummer: 
52
Postcode: 
7941AJ

Sint-Jacobusaltaar 2 en -vicarie

In 1504 is het Sint-Jacobusaltaar geplaatst door de Sint-Jacobusbroederschap die tegelijkertijd werd opgericht. Op dit altaar werd een vicarie gevestigd.

 

In de voorlopige Monumentenlijst wordt dit Sint-Jacobusaltaar uit 1504 vermeld. Roemeling en Magnin noemen het altaar ook.

 

Op het nieuwe Sint-Jacobusaltaar werd een vicarie gevestigd. Uit dit Sint-Jacobusvicarie werd een toelage betaald voor de bediening van het Sint-Jacobusaltaar.

 

Soms leidde dat voor een pastoor tot een opeenhoping van inkomstenbronnen. Zo ontving Wicherus Johannis vanaf 1545 een priesterrente en daarnaast vanaf 22 october 1545 het officium van de Sint-Jacobusbroederschap (overeenkomstig akte 1115 in het gemeentearchief van Meppel), vanaf 20 mei 1552 is hij tevens vicarius van het Sint-Jacobusaltaar en vanaf 20 januari 1561 ook nog collator en medebedienaar van zowel het Mariavicarie als van het Sint-Jacobusvicarie.

 

In het gemeentearchief van Meppel komen akten voor van schenkingen aan het Sint-Jacobusaltaar en wel in akte 1111 (uit 1506), 1112 (1508), 1113 (1510), 1114 (1530) en 1116 (1552).  Roemeling refereert aan meerdere van deze akten.

 

Vanuit de vicarie op het Sint-Jacobusaltaar werd ook wel land en een huis verhuurd tegen een jaarlijks pacht of jaarrente. In de akten 1117 (uit 1561) en 1118 (uit 1565) in het archief van de gemeente Meppel vinden we daar voorbeelden van.

 

 

Locatie: 
Grote of Mariakerk
Bron: 

Voorlopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst. Deel II. De provincie Drente(1909) (digitaal beschikbaar)

Roemeling, O.D.J. Heiligen en heren, studies over het parochiewezen in het Noorden van Nederland vóór 1600, Fryske Akademie (Leeuwarden 2013) (digitaal beschikbaar)

Roemeling, Corpus Groningen-Drenthe (digitaal beschikbaar)

Magnin, J.S. , Overzigt der kerkelijke geschiedenis van Drenthe (Groningen, 1855) (digitaal beschikbaar)

Zie ook links naar gemeentearchief Meppel.

Plaats: 
Meppel
Straatnaam: 
Hoofdstraat
Huisnummer: 
52
Postcode: 
7941AJ
Fotograaf: 

Jacobskerk (p.c.)

De kleine witte Jacobskerk dateert uit 1831. De middeleeuwse, aan Jacobus gewijde kerk van het nabij gelegen Sandebuur werd toen afgebroken. Voor de bouw van de toren werden de stenen van deze 12eeeuwse kerk gebruikt. Van het oude kerkgebouw zijn alleen de zandstenen doopvont uit 1560, de kerkklok uit 1634 en de kerkbeker uit 1651 bewaard gebleven.

 

Foto: De foto's zijn van Wikipedis Commons. Kerk By Marco Roepers, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=54109142 en  bordje By Wutsje / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=55594835

 

Bron: 

Het Jacobspad, Pelgrimspad Uithuizen-Hasselt, uitgegeven door Stichting Jacobspad Groningen-Drenthe, 2008

Plaats: 
Roderwolde
Straatnaam: 
Hoofdstraat
Huisnummer: 
25
Postcode: 
9315PA

Sint-Jacobuskerk (p.c./r,k.)

Rond het jaar 900 werd er in Rolde de eerste kerk gesticht. Eerst een houten kerk, die rond 1200 werd vervangen door een Romaanse kerk van baksteeen. In het eerste kwart van de 15e eeuw werd deze kerk vervangen door de huidige gotische kerk. De inwijding was waarschijnlijk in 1428. De verbouwing in 1854 heeft de harmonie van het gebouw sterk verstoord; dit is hersteld bij de verbouwing van 1960-1964, waarbij de kerk werd teruggebracht in de staat zoals bij de bouw in 1427.

Deze kerk wordt sinds de jaren zestig van de 20e eeuw door alle christenen gebruikt. Op zondag door hervormden en gereformeerden, tegenwoordig samen de 'Protestantse Jacobuskerkgemeente', op zaterdagavond door rooms-katholieken. Daarnaast zijn er ook oecumenische vieringen en vesperdiensten.

 

Foto: De foto komt van Wikimedia Commons. By Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=24078664

 

Locatie: 
Sint-Jacobuskerk (p.c./r.k.)
Bron: 

Artikel van André Kamsma in de Jacobsstaf 70, pag.63

Plaats: 
Rolde
Straatnaam: 
Kerkbrink
Huisnummer: 
5
Postcode: 
9451AL
Fotograaf: 

Glas-in-loodraam

Bij de laatste verbouwing van de kerk (midden jaren 60 van de 20e eeuw) vond men op de fundering van een van de altaren een Jacobusschelp. Hieruit werd de conclusie getrokken, dat daar een altaar, gewijd aan Sint-Jacobus heeft gestaan.

 

In het kleine raam boven deze plaats is door Joep Nicolas een gebrandschilderde schelp aangebracht. Van zijn hand zijn ook de acht grote gebrandschilderde ramen in deze kerk (1964-1968).

 

Locatie: 
Sint-Jacobuskerk (p.c/r.k.)
Bron: 

Artikel van André Kamsma in de Jacobsstaf 70 (2006), pag. 63

Plaats: 
Rolde
Straatnaam: 
Kerkbrink
Huisnummer: 
5
Postcode: 
9451AL

Jacobuskerk a

In 1139 werd Sandebuur (Roderwolde), samen met meerdere kerken, door bisschop Andreas overgedragen aan de Sint Plechelmuskerk in Oldenzaal. De overgedragen kerken zouden bisschoppelijke eigenkerken zijn geweest. De kerken moesten nu pacht betalen aan de Plechelmuskerk en moesten jaarlijks 2 schellingen sterlings afdragen op den Hof te Anlo.

 

De patroon was Sint Jacobus.

 

Deze kerk is in de 13e eeuw vervangen.

 

Roemeling en Magnin plaatsen deze kerk onder Roderwolde.

 

Bron: 

Magnin, J.S. , Overzigt der kerkelijke geschiedenis van Drenthe (Groningen, 1855) (digitaal beschikbaar)

Roemeling, O.D.J. Heiligen en heren, studies over het parochiewezen in het Noorden van Nederland vóór 1600, Fryske Akademie (Leeuwarden 2013) (digitaal beschikbaar)

Roemeling, Corpus Groningen-Drenthe (digitaal beschikbaar)

Plaats: 
Sandebuur
Postcode: 
9315TE

Pagina's