Sint Jacob en de camino

Social Share

1. Wie was Sint Jacob?

Van de apostel Jacobus de Meerdere, ook wel Sint-Jacob (San Tiago in het Spaans) genaamd, zijn nauwelijks historische feiten bekend. Toch is hij niet weg te denken uit de cultuurgeschiedenis van West-Europa. Zijn graf ligt aan de oorsprong van de belangrijkste en mooiste monumentale weg die de middeleeuwen ons hebben nagelaten: de Camino de Santiago. (...)

Wat is er dan zo bijzonder aan deze visser uit Galilea, van wie we niet eens weten wanneer hij geboren werd of hoe oud hij was toen hij stierf? (...) Hoe komt het dat ‘Santiago’ in onze tijd een toverwoord is geworden? Wellicht omdat er zo weinig over hem bekend is. Maar in de eerste plaats is Jacobus een heilige. Vrome verering, legenden en aan hem toegeschreven mirakelen deden de rest. (...)

Pas in de zevende eeuw ontstond de overtuiging dat de apostel naar Spanje was gereisd om daar het geloof te verkondigen. Zijn prediking daar was geen succes. (...). Gedesillusioneerd keerde hij terug naar Judea. Hier kende zijn werk wel faam en succes, zo veel dat het de woede van de machthebbers opriep en hij uiteindelijk werd vermoord.

Volgens de legende legden twee leerlingen, Athanasius en Theodorus, het lichaam van Jacobus in een bootje en stapten mee in. Door een engel geleid dreef het van Palestina over de Middellandse Zee en de Atlantische Oceaan naar de kust van Galicië (...). De leerlingen gingen met het lichaam van hun meester aan wal en vonden landinwaarts een geschikte begraafplaats. (...)

Eeuwen gingen voorbij en niemand dacht nog aan het graf van de Heilige Jacobus. In 813 leidde een ster kluizenaar Pelayo er naar toe. (...). De vondst van zijn graf heeft grote gevolgen. Alfonso II van Asturië (791–842) sticht er een kerk en een klooster. (...)

In zijn kathedraal verwelkomt Sint-Jacob nog steeds de pelgrims. Hij is een mooie vriendelijke man, hoog gezeten onder het timpaan van de Pórtico de la Gloria. In zijn kamertje, achter het hoofdaltaar, laat hij zich nog steeds omhelzen, zoals het pelgrimsritueel voorschrijft. (…)

In Praktisch Pelgrimeren kunt u verder lezen over: Sint-Jacob.
 

 2. Waarom is de schelp het symbool van de pelgrim?

Historici hebben hier geen goede verklaring voor. Vast staat wel dat er rond het jaar 1200 bij het noordportaal van de kathedraal ongeveer tweehonderd concheiros (schelpenverkopers) hun winkeltje hadden.

Het meest spectaculaire verhaal over de oorsprong en de betekenis van de jacobsschelpen dateert uit de dertiende eeuw en werd opgetekend door Bernardo de Brihuega, kanunnik aan de kathedraal van Sevilla en medewerker van koning Alfonso el Sabio (de Wijze).

Op het strand in de buurt van Oporto vierde men de bruiloft van een jonge ridder. Geheel onverwacht sloeg zijn paard op hol en kwam in zee terecht en de bruidegom verdween met paard en al in de golven. Op dat ogenblik kwam het scheepje van Sint-Jacob en zijn twee discipelen langs. De ridder botste tegen het scheepje en kon vervolgens naar het strand terugzwemmen. Ruiter en paard waren ongedeerd, maar helemaal overdekt met schelpen. Alle aanwezigen verheugden zich om die wonderbaarlijke redding door de apostel. Nog voor hij in Galicië aan land kwam, had hij al een mirakel verricht. Vanaf dat ogenblik werd de schelp gezien als het symbool van de bescherming door Santiago.

Maar de herkomst van de schelp zal wellicht altijd een mysterie blijven. Of zoals Joop van der Meulen in zijn spirituele reisgids “Het geheim van de schelp” schrijft: ”De schelp geeft zijn geheim niet zo maar prijs. Alleen door op weg te gaan, zal de mens erin kunnen slagen dit geheim, eigen aan zijn weg, te doorgronden”.

 

 3. Waarom is 25 juli een speciale dag?
25 juli is de naamdag van Jacobus. Zijn sterfdag en geboorte in de hemel worden dan herdacht. In Santiago is het dan vooral feest, te beginnen met een groot vuurwerk op het plein voor de kathedraal op 24 juli om middernacht.

In de kathedraal zijn de liturgische vieringen uitermate plechtig terwijl buiten de stad host en danst.

Het Nederlands Genootschap verzorgt elk jaar op 25 juli een speciale avond in Utrecht. Diverse regio’s organiseren bijeenkomsten of wandelingen op of rond 25 juli.

 

 4. Wat is een heilig jaar?

In Santiago de Compostela viert men een heilig jaar telkens als 25 juli op een zondag valt. Het ritme waarin de heilige jaren elkaar opvolgen is elf, zes, vijf, zes, elf, enzovoort. Het vorige heilig jaar was 2010. De volgende worden, 2021, 2027 en 2032.

Voor het eerst in de geschiedenis van de pelgrimage naar Santiago de Compostela sinds ca 800 wordt hier van afgeweken. De paus heeft 2016 ook voor Santiago de Compostela benoemd als heilig jaar.

In Santiago de Compostela begon men met de viering van een heilig jaar omstreeks 1426

De immense kathedraal heeft vele deuren, maar met één daarvan is iets bijzonders aan de hand. De Puerta del Perdón aan de Plaza Quintana is altijd gesloten, behalve in een heilig jaar. De opening en sluiting vinden plaats op 31 december om 17 uur tijdens een door de aartsbisschop geleide plechtigheid.

In een heilig jaar kan de pelgrim een volle aflaat verdienen als hij door de heilige deur naar binnen gaat. Volgens de leer van de katholieke kerk blijft er na biecht en penitentie nog een tijdelijke schuld over, te betalen in het vagevuur. Een volle of jubileumaflaat verleent de gelovige volledige kwijtschelding van alle tijdelijke straffen, mits hij gebiecht heeft en ter communie is gegaan.