Jacobalia

Social Share

Zoeken

Grote- of Jacobuskerk (p.c.)

De Grote- of Jacobuskerk staat midden op de Oude Markt, het middelpunt van het stadsleven van Enschede.


Waarschijnlijk is op deze plaats al in de 8e eeuw een klein houten kerkje gebouwd. Rond het jaar 1000 werd dat vervangen door een eenvoudige vierkante stenen kerk. Kort na 1200 werd de kerk vergroot, de toren is van 1250. In 1480 werd de kerk opnieuw uitgebreid en werd de toren verhoogd.


In 1862 is de kerk door brand grotendeels verwoest, alleen de toren en de muren stonden er nog. Met steun uit het hele land kon de kerk binnen twee jaar worden herbouwd.

 

Omdat de instandhouding van de kerk te duur was geworden, is er in 1995 een stichting "Grote Kerk Enschede" opgericht, met het doel het kerkgebouw nieuw leven in te blazen als multi-cultureel centrum. Later is deze stichting onderdeel geworden van de Stadsschouwburg Enschede.

Bij de overdarcht aan de stichting was overeengekomen, dat de Hervormde Gemeente het recht kreeg de kerk vier maal per jaar te gebruiken. "Tot voor kort", zegt de voorzitter van de kerkenraad, "hadden we moeite die vier keer te vullen". Het tij is echter aan het keren. De Protestantse Gemeente Enschede heeft de mogelijkheden van de Grote Kerk herontdekt en gaat er bij bijzondere gelegenheden meer gebuik van maken.

 

Foto: De foto komt van Wikimedia Commons. (Rechts) By Mark Ahsmann - Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=25554558 en (Links) By Mark Ahsmann - Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=25554576

 

Plaats: 
Enschede
Straatnaam: 
Oude Markt
Postcode: 
7511
Fotograaf: 

Sint-Jacobus de Meerderekerk-a

In 1842 werd in Enschede de eerste Sint-Jacobuskerk aan de zuidkant van de Grote Markt gebouwd. Dit was een neo-classicistisch gebouw in de zg. Waterstaatsstijl. Bij de stadsbrand van 1862 brandde de kerk geheel af. Meteen na de brand maakte van de(n) Brink het ontwerp voor een nieuwe kerk die in 1863 werd gebouwd.

 

Plaats: 
Enschede
Straatnaam: 
Grote Markt
Huisnummer: 
1
Postcode: 
7511GA

Sint-Jacobus de Meerderekerk-b

Nadat de neoclassicistische kerk bij de stadsbrand van 1862 verloren was gegaan maakte van de(n) Brink het ontwerp voor een nieuwe kerk, een neo-gotische driebeukige basiliek, die in 1863 werd gebouwd. Aan de voorzijde waren twee kleine traptorens.

 

Deze kerk was rond 1930 aan vervanging toe en werd in 1932 gesloten en afgebroken. Op dezelfde plek werd een nieuwe kerk gebouwd die in 1934 geopend werd.

 

Foto: De foto komt van Wikimedia Commons. (Links) By Unknown - Scan from old postcard, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=58167800 en (Rechts) By Unknown - Scan from old postcard, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=58167798

 

Plaats: 
Enschede
Straatnaam: 
Grote Markt
Huisnummer: 
1
Postcode: 
7511GA
Fotograaf: 

Sint-Jacobus de Meerderekerk-c (r.k.)

Toen de bestaande kerk rond 1920 aan vervanging toe was, werd door de architecten H.W. Valk en J.M. Sluymer een nieuwe R.K. kerk ontworpen. Deze is gebouwd volgens een centraalbouw met koepels en het altaar onder de achterste twee koepels, zodat de gemeente van drie kanten zicht had op het altaar.


Het is een neo-romaanse kerk met een ruimtewerking, die byzantijns aandoet. Hij is in gebruik genomen medio 1933.

 

De kerk heeft nu geen functie meer voor de wekelijkse diensten, maar afstoting is voorkomen (zie link naar artikel in Tubantia)

 

Foto: De foto komt van Wikimedia Commons. (Links) By http://www.microtoerisme.nl, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=22959166 en (Rechts) By Mark Ahsmann [CC BY-SA 3.0  (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], from Wikimedia Commons

 

Plaats: 
Enschede
Straatnaam: 
Oude Markt
Huisnummer: 
1
Postcode: 
7511GA

Beeld van Jacobus

Op de feestdag van Jacobus de Meerdere (25 juli) is in 1993 in de St. Jacobuskerk van Enschede een eikenhouten Jacobusbeeld geplaatst van de Oostenrijkse beeldhouwer Hans Huber, die eerder in Nederland (in 1984) ook houtsnijwerk heeft gemaakt voor een kloosterkerk in het Limburgse Steyl.


De St. Jacobuskerk van Enschede is voor menig Twentenaar het vertrekpunt geweest voor een pelgrimagetocht te voet of op de fiets naar Santiago de Compostela.

Het beeld stond vroeger in de doopkapel; H. 85,5 cm; lindehout; XXB

Jacobus de Meerdere, staand, met pelgrimsstaf in de rechterhand. Hij draagt een schoudertas met hierin een bijbel afhangend op de linkerheup. Pelgrimsmuts met schelp.

Gesigneerd aan de achterzijde: ingekerfde letters HH in monogram.

 

Locatie: 
Sint-Jacobus de Meerdere kerk (r.k)
Bron: 

Tekst uit herinneringsboekje "75 jaar Jacobuskerk"

Plaats: 
Enschede
Straatnaam: 
Oude Markt
Huisnummer: 
1
Postcode: 
7511GA
Fotograaf: 

Liefdesgesticht Sint-Jacobus

Het liefdesgesticht Sint Jacobus is in 1868 gebouwd als een neogotisch kloostercomplex. Het is in Enschede bekender als Larinksticht, genoemd  naar Gerardus Larink die bij testament een voor die tijd aanzienlijk bezit heeft nagelaten aan de parochie om een klooster te stichten. Aan het klooster waren een RK bewaarschool, een handwerschool voor meisjes en een leerschool voor jongere meisjes verbonden. Het klooster werd bediend door de zusters van de O.L.Vrouwe uit Amersfoort.

 

Vanaf 1910 werden vanuit het klooster elders in de stad scholen gesticht.

 

In 1976 verlieten de zusters het complex.

 

Op het terrein van de TU was een ideëele woongemeenschap die naar elders moest verhuizen. Hoewel de doelstelling goed aansloot durfde het parochiebestuur het gebouw niet te verhuren. Op 22 april 1979 kraakte de groep het pand en binnen 24 uur hadden zij een huurcontract met de parochie. De  Wonne is een woongemeenschap van mensen die proberen op zo eenvoudig mogelijke wijze te leven en onderdak te bieden aan mensen die in een noodsituatie terecht gekomen zijn.

 

Bij de bouw van het nieuwe Muziekcentrum in 2008 is de noordvleugel en een deel van de tuin afgestaan, maar in 2010 is aan de andere kant van het terrein een nieuwe vleugel aangebouwd.

 

Foto: De foto komt van Wikimedia Commons. By http://www.microtoerisme.nl, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=22961903

 

Bron: 

Monumenten in Nederland. Overijssel(1998) (digitaal beschikbaar)

Plaats: 
Enschede
Straatnaam: 
Noorderhagen
Huisnummer: 
25
Postcode: 
7511EK
Fotograaf: 

Beeld

Vanaf de entree van deze in 1894 gebouwde neogotische kerk is het beeld van Jacobus de Meerdere te zien aan de een na laatste pilaar aan de linker zijde van het middenschip gezien. Echter, voor de eerste wereldoorlog werd het vorige beeld vernield.


Dit Jacobusbeeld is net als de andere elf apostelbeelden vervaardigd door het atelier voor kerkelijke kunst A. Ruller te Münster. Deze beelden zijn een kopie van die in de Dom van Münster, die aan het eind van de tweede wereldoorlog vernietigd is.


Jacobus is als enige niet in het gelid. Vergeleken met de andere beelden kijkt Jacobus niet naar het midden van de kerk, maar enigszins de andere kant op. De anekdote is, dat Jacobus de zorg voor de naburige Jacobuskerk in de "gaten" wilde houden en daarom van de zijkant van de pilaar een oog op 'zijn' parochie kreeg. De reden van de afwijkende positie is echter de preekstoel die daar vroeger al tegen de pilaar stond.


De apostel Jacobus draagt een breedgerande pelgrimshoed en houdt met zijn linker hand een pelgrimsstaf vast. Zijn naam staat onder zijn voeten geschreven: "H.Jacobus Maj."

 

Locatie: 
Sint-Jozefkerk (r.k.)
Plaats: 
Enschede
Straatnaam: 
Oldenzaalsestraat
Huisnummer: 
115
Postcode: 
7514DP

Schildering

Het kerkgebouw bevat het middenschip met twee zijbeuken. Gezien vanaf de entree ziet men tegen het eind van de rechter zijbeuk het St.Jozefaltaar, vlakbij het liturgisch centrum. Het St.Jozefaltaar werd omstreeks 1898 gemaakt door beeldhouwer F.W. Mengelberg te Utrecht.
Het centrale deel van het St.Jozefaltaar geeft St.Jozef weer als timmerman met de winkelhaak en de lelie van de vredebrenger. Daaronder zijn er vier beelden. Zij tonen de belangrijke momenten van Jozef met Maria en Jezus.


Jacobus de Meerdere is te zien op één van de vier panelen aan weerszijden van het centrale beeld van St.Jozef, namelijk aan de linkerzijde, meteen naast St.Jozef. Pelgrimsstaf met een kelk is hierbij als attribuut van de heilige Jacobus de Meerdere weergegeven.

 

Locatie: 
Sint-Jozefkerk (r.k.)
Plaats: 
Enschede
Straatnaam: 
Oldenzaalsestraat
Huisnummer: 
115
Postcode: 
7514DP

Schilderij

Kunstenaar: Atelier van Bernard Van Orley
Titel: "Drieluik met Christus aan het kruis en de zeven smarten en vreugden van Maria"
Datering: ca. 1520

 

Het onderste deel van het linker zijpaneel geeft weer "Sint Jacob op het slagveld". Hier ziet men Jacobus de Meerdere als een apostel op het militair slagveld van Clavijo op een wit paard met blote voeten in de stijgbeugels, met een zwaard in de hand , een breedgerande hoed met jacobsschelp.


Op de lijst geplaatst met toestemming van het Rijksmuseum Twenthe. Collectie Rijksmuseum Twenthe, Enschede. Bruikleen Oudheidkamer 'Riessen', Rijssen

 

Locatie: 
Rijksmuseum Twenthe
Bron: 

Mireille Madou, "De apostel van het Westen, Santiago der Compostela in beeld en verbeelding" , 2004

Plaats: 
Enschede
Straatnaam: 
Lasondersingel
Huisnummer: 
129
Postcode: 
7514BP
Fotograaf: 

Beeld 1

Kunstenaar: onbekend
Titel: "Jacobus de Meerdere"
Afmetingen: 138x34x28 cm.
Datering: eind 15e eeuw
Objectnummer: 0383

Dit beeld van Jacobus de Meerdere komt van oorsprong uit Noord-Frankrijk. Jacobus de Meerdere is herkenbaar aan zijn breedgerande pelgrimshoed (met jacobsschelp?) en een platte kruik? in zijn linker hand.

Op de lijst geplaatst met toestemming van het Rijksmuseum Twenthe.

 

Locatie: 
Rijksmuseum Twenthe
Bron: 

- Rijksmuseum Twenthe, Enschede

Plaats: 
Enschede
Straatnaam: 
Lasondersingel
Huisnummer: 
129
Postcode: 
7514BP

Pagina's