Vorige week liep ik een deel van de Mullerthal Trail in Luxemburg samen met mijn dochter. Hoewel geen onderdeel van de Sint Jacobsroute, doet ook de Mullerthal Trail het plaatsje Echternach aan. De trail loopt door een prachtige en indrukwekkende natuur, Luxemburgs Klein Zwitserland, met imposante rotsformaties en kloven van zandsteen. De herfstkleuren gaven de omgeving een magisch tintje. Ieder seizoen heeft weer een eigen karakter, maar alleen de herfst laat me soms wandelen in een sprookje.
Oktober is een maand vol verhalen, zo ook in deze Ultreia. Er zijn veel reacties gekomen op de oproep voor het delen van ‘caminotattoos’, in een artikel samengevoegd. Voor een volgende Ultreia zijn we benieuwd naar weer andere bijzondere caminoverhalen.
Vrijwilligers zijn onmisbaar en bijzonder belangrijk voor ons genootschap. Wil je ook je steentje bijdragen? Bekijk de vacatures in deze Ultreia.
Op de najaarsbijeenkomst (7 november) kun je andere leden ontmoeten, de ALV bijwonen en meedenken tijdens het symposium “De toekomst van de camino”. Lees alvast waar het bestuur mee bezig is (geweest) in ‘Bestuurlijke bezigheden’.
Dat en veel meer in deze Ultreia. Veel leesplezier als het buiten nat, donker en koud is. Maar geniet vooral ook van wandelen in mooie herfstkleuren!
Miranda
De landelijke najaarsbijeenkomst van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob wordt gehouden op zaterdag 7 november 2026. De locatie van deze dag is Instituto Cervantes, gevestigd op Domplein 3 in Utrecht.
De bijeenkomst bestaat dit jaar uit de Algemene Ledenvergadering en het Symposium “De toekomst van de Camino”.
Uitnodiging Algemene Ledenvergadering,
aanvang 11:00 uur, gratis
Het bestuur nodigt de leden uit voor de Algemene Ledenvergadering op 7 november in Cervantes in Utrecht. In dit jubileumjaar is er op deze dag een symposium en daarom geen uitgebreide ledenbijeenkomst.
Conceptagenda voor de ALV:
Jos Henderik, secretaris
Symposium “De Toekomst van de Camino”,
aanvang 13:00 uur, kosten 5 euro
In het kader van ons 40-jarig bestaan organiseren wij een symposium over: “De Toekomst van de Camino”. Na de presentaties zullen de aanwezigen in kleine groepen vragen opstellen aan de sprekers over de volgende vier onderwerpen:
Aanmelden voor de ALV en ledenbijeenkomst is mogelijk van 9 oktober tot 5 november via onderstaande link.
Op zaterdag 14 november is de Regiodag Zuidwest 2026 in Arnemuiden. Een dag vol Camino-inspiratie, ontmoeting en gezelligheid. Er is een gevarieerd programma met een bijzondere film, interessante workshops, een wandeling door historisch Arnemuiden, een boeiende lezing en uiteraard volop gelegenheid om ervaringen uit te wisselen met andere wandelaars en fietsers.
Filmvertoning
Ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van het Genootschap vertonen we de Australische film The Way, My Way.
Wandelen & ontdekken
Maak een wandeling door historisch Arnemuiden onder leiding van een lokale gids, inclusief een bezoek aan het museum met bijzondere middeleeuwse pelgrimsinsignes.
Fietsen op weg naar Santiago
Ontvang tips en inspiratie van de werkgroep Jacobike.
Lezing door Herman Velvis
Over de beroemde Tirebolero’s en de indrukwekkende Botafumeiro in de kathedraal van Santiago de Compostela.
Café Saint Jacques
Sluit de dag af met gezellige ontmoetingen en inspirerende gesprekken.
Meer informatie en aanmelden kan via onderstaande link.
Het belangrijkste onderdeel van ons genootschap is de regio, want dat is de plek waar pelgrims elkaar ontmoeten, waar informatie gedeeld wordt en waar herinneringen levend gehouden worden. Het genootschap kan niet zonder deze belangrijke ontmoetingen in de regio.
Op 1 januari 2027 stoppen de leden van de regiocommissie Breda – Tilburg met hun werk voor de regio. Na tien, acht en zes jaar in deze commissie willen ze nu het stokje doorgeven en zelf andere dingen gaan doen. Het bestuur dankt Diedrick, Harry en Ton voor hun goede werk en prettige samenwerking.
Er hebben zich nog geen opvolgers gemeld. Hierbij roepen we pelgrims uit de regio Breda – Tilburg op om zich bij Diedrick te melden als nieuw lid van de regiocommissie. Hopelijk kunnen we snel een commissie installeren om zo alle bekende activiteiten te kunnen continueren en andere te initiëren. Maar ook mensen die best wel willen helpen bij de organisatie van een specifieke activiteit, kunnen zich melden.
Alvast veel dank voor jullie bereidheid.
Heb jij iets met aandacht en spiritualiteit? Fijn, je kunt er nu binnen het genootschap bij betrokken raken, door mee te denken en te werken aan de ontwikkeling voor aandacht en spiritualiteit.
Er is ruimte voor meedenkers en meewerkers: op welke manier en met welke aanpak kan de platformfunctie van de Werkgroep Aandacht en Spiritualiteit verder ingevuld en ontwikkeld worden. Het gaat om algemene en secretariaatstaken, er is ruimte voor nieuwe ideeën en daarmee ook nieuwe taken.
Als lid van de werkgroep leer je binnen het genootschap nieuwe mensen kennen: uit de regio, vrijwilligers van andere werkgroepen en je kunt je Caminogevoel levend houden.
De werkgroep bestaat uit Herman Velvis en Rient Ploeger en er zijn 7 workshopleiders, die bij de landelijke ledenbijeenkomsten, in de regio’s en soms in specifieke situaties workshops geven. Daarnaast publiceren we elke maand een nieuwe Bespiegeling op de website. Van de eerste twee jaar is inmiddels een boekje uitgegeven.
Lijkt het je zinvol en leuk? Meer informatie is te lezen via de link naar de webpagina onderaan dit bericht. Of stuur een mail, eveneens via de link onder dit bericht.
Verder is er altijd ruimte om een Bespiegeling in te sturen, bijvoorbeeld een gedachte, een reflectie of gedicht over jouw camino-ervaring, graag met 1 of 2 foto’s. Stuur het naar onderstaand mailadres, via de link.
Tijdens de Camino Special op 8 november in de Verkadefabriek in Den Bosch staat de bijzondere zoektocht van de Camino centraal. Met een inspirerend programma rond de nieuwe documentaire ‘De hemel wat dichterbij’, de Nederlandse première van de korte IJslandse film ‘Postcards’ en een lezing van Piet van Adrichem.
Documentaire De hemel wat dichterbij
In de documentaire ‘De hemel wat dichterbij’, met als ondertitel Over leven met de Camino volgen we Piet, PieterBas, Astrid en Fleur. Vier Nederlandse pelgrims op hun lange weg door het stille hart van Frankrijk op weg naar Santiago de Compostela. Op de beroemde bedevaartroute zoeken ze ieder hun eigen weg door verlies, twijfel, liefde en verandering. Hun openhartige verhalen over angst, veerkracht en zelfzorg tonen de bijzondere kracht van stilte, aandacht en menselijke ontmoeting.
Lezing Piet van Adrichem
Centraal in het programma staat ook de lezing van Piet van Adrichem, ervaren pelgrim en voorzitter van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob, dat dit jaar 40 jaar bestaat. Vanuit historisch, cultureel en persoonlijk perspectief vertelt hij over de betekenis van pelgrimeren in deze tijd. Zijn verhalen plaatsen de magie van de Camino in een bredere context van zingeving, vertraging en verbinding.
Première van Postcards
Daarnaast maakt de Nederlandse première van Postcards onderdeel uit van deze special: een korte, prijswinnende film uit IJsland (2025), waarin een man de Camino loopt in het spoor van de 46 ansichtkaarten die hij ooit, tijdens een eerdere tocht, aan zijn vrouw schreef.
Meer informatie via de link onderaan dit bericht.
Bij de kathedraal in Santiago wordt vaak gevraagd wanneer de dagelijkse missen plaatsvinden. Er zijn elke dag van het jaar vier missen: om 7.30 uur, 9.30 uur, 12.00 uur en 19.30 uur.
Tot en met 15 oktober 2026 vonden alle vier de missen plaats bij het hoofdaltaar, boven het graf van de apostel. Vanaf vrijdag 16 oktober 2026 worden de missen van 9.30 uur, 12.00 uur en 19.30 uur tot nader bericht gehouden in de kerk van San Agustín, op ongeveer vijf minuten lopen van de kathedraal. Alleen de mis van 7.30 uur blijft in de kathedraal, in de Communiekapel.
Alle vier de vieringen worden aangeduid als de pelgrimsmis. De mis van 12.00 uur is de belangrijkste viering en wordt door veel aankomende pelgrims bezocht.
Goed om te weten: toegang is gratis. Reserveren of een ticket kopen is niet nodig. De plaatsen worden ingenomen op volgorde van binnenkomst.
Dit is weer zo’n boekje dat ik graag met jullie wil delen, zodat je het kunt aanbevelen aan elke aspirant-pelgrim in je omgeving. Dit is namelijk vooral een boekje om vóór vertrek goed te lezen en de adviezen en bevindingen ter harte te nemen. Want een goede voorbereiding kan onderweg een hoop ongemakken voorkomen.
De kracht van het pelgrimeren van Erik van Overbeek is opgebouwd rond drie duidelijke fasen: vóór de tocht, tijdens de tocht en bij thuiskomst. Het begint met de voorbereiding van je lichaam én geest. Zo verschijn je niet ongetraind en onvoorbereid aan de start.
Daarna lees je hoe je omgaat met vermoeidheid, lichamelijke ongemakken en tegenslagen. Wat doe je als je na een lange dag lopen uitgeput langs de kant zit en er de volgende dag gewoon weer een flink aantal kilometers op je wacht? En minstens zo belangrijk: hoe zorg je ervoor dat je lichaam zich onderweg zo goed mogelijk herstelt?
En hoe voorkom je na thuiskomst dat, wat je tijdens de camino hebt opgebouwd, weer langzaam wegzakt? Want je hebt niet alleen kilometers gemaakt, maar ook conditie, kracht en misschien wel een andere kijk op bewegen opgebouwd. Hoe houd je dat vast wanneer het gewone leven weer begint?
Het boek is overzichtelijk en prettig leesbaar. De onderwerpen worden kort en bondig behandeld. Soms wetenschappelijk onderbouwd, soms vanuit de persoonlijke wandelervaringen van de auteur. Het reikt je praktische trainingsschema’s en zowel een medische als mentale checklist aan.
Als ik dit boekje vóór mijn camino had gehad, had het niet alle blaren, spierpijn en vermoeidheid kunnen voorkomen, maar wel het nodige gekreupel en hier en daar een desillusie.
Peter Stoks
In 2024 liep Deense ontwikkelaar August Kramer de Camino Francés. “Elke avond keek ik naar dezelfde twee getallen: de afstand van morgen en het aantal dagen dat nog restte. Wat nergens stond, was hoeveel meters de volgende ochtend omhoog gingen. En juist dat getal bepaalt of een etappe van 25 km een wandeling is of een beproeving.”, aldus August. Na zijn camino bouwde hij zelf het hulpmiddel dat hij miste; een app en website waar de hoogtemeters op te vinden zijn.
Tien routes
Op caminantes.co staan tien routes, in het Nederlands, elk met een etappetabel en een interactief hoogteprofiel. De hoogtemeters zijn niet overgeschreven uit een gids, maar gemeten op het GPS-spoor van de route zelf. Elke 100 meter is tegen een hoogtemodel gelegd. De Camino Francés komt uit op 769 km met 10.446 meter klimmen. De Camino Primitivo is met 307 km kort, maar klimt 6.777 meter: per kilometer ruim anderhalf keer zoveel als de Francés. De Camino del Norte is gemeten op 832 km en 14.663 meter klimmen.
Het hoogteprofiel laat je over de hele route schuiven en toont per etappe afstand, klim en daling, zodat je al thuis kan zien welke ochtenden zwaar worden. De kostencalculator rekent voor elke route uit wat de tocht ongeveer kost, afhankelijk van hoe je reist: van gemeentelijke herbergen en brood uit de supermarkt tot een privékamer en elke avond uit eten.
Caminantes app
De website is gegroeid uit de app Caminantes, gratis voor iPhone en Android. Je verdeelt de route zelf in dagen, de kaart werkt offline met je eigen positie op het spoor, en onderweg houdt hij afstand, tempo en klim bij. De app is Engelstalig, maar de kaart en de getallen zijn zonder taal te begrijpen. Alles is vrij toegankelijk, zonder account.
Hans van de Wetering liep in september van dit jaar zijn camino, met hulp van zijn vrouw. Hij beschrijft zijn dankbaarheid in zijn verhaal.
“Afgelopen 12 september mocht ik, met ondersteuning van mijn vrouw Sandra, aankomen in Santiago de Compostela. En ik bedoel met ondersteuning dat zij er elke etappe voor mij was. Zij heeft de hele route met de auto gereden omdat ze zelf het wandelen niet zo leuk vindt. We hebben van Saint-Jean-Pied-de-Port tot aan Santiago zeven huisjes geboekt en vanuit elk huisje bracht ze me naar het begin van de route en haalde ze me vaak voor in de middag weer op als ik gemiddeld 22km had gelopen.
Ik had het streven om voor mijn 70ste (eind 2026) de Camino Francés te lopen waarbij ik dacht: nu ben ik nog fysiek goed en kan ik het. En ja, het is me gelukt in 32 dagen wandelen. Waarbij ik moet bekennen dat het per week vijf dagen wandelen en twee dagen rust werd, om ook samen met Sandra te zijn en niet alleen maar met mezelf bezig te zijn.
Dan kom je in Santiago aan, een doedelzakspeler haalt je binnen met het continue zelfde deuntje, en dat maakt verder niet uit. Het gaat om het gevoel wat je erbij krijgt. Vervolgens ging ik de Compostela ophalen, door de enorme drukte van pelgrims, die ook een Compostela komen halen. Ik moet eerlijk zeggen dat het op het pelgrimskantoor gesmeerd loopt en je een barcode krijgt om die te laten zien bij één van de 15 balies. Toen ik mijn Compostela overhandigd kreeg, na 777 km gelopen te hebben, ging er wel een traan over mijn wangen. Wat een geweldig moment, dat ik nooit meer zal vergeten.
Met alle dank aan Sandra, die ook de laatste acht kilometer met me heeft meegelopen.”
Er kwamen veel en mooie reacties op de oproep voor het delen van ‘Caminotattoos’.
Werner Weemaes deelt twee tattoos: “De foto met de jakobsschelp op de binnenzijde van mijn pols geeft mij dagelijks een herinnering aan mijn mooie pelgrimstochten. De tatoeage op mijn voet begint met hartslag/leven en symbolisch over berg en dal gaan. Op deze lijn zie je een backpacker/pelgrim met rugzak. De lijn loopt door tot de bekende gele pijl. Deze verwijst naar de twee trouwringen, daar ik mijn huidige vrouw ontmoet heb op 31-08-2017 bij Casa Fernanda. Op 31-08-2021 zijn we in albergue bij Casa Fernanda in de tuin getrouwd.”
Rudy van Westrop liet zijn tattoo in stappen zetten. “Na mijn eerste camino heb ik een simpele combinatie van een schelp en drie Amsterdamse kruisen laten zetten. Deze tattoo is uiteindelijk op verschillende plaatsen verder ingevuld en afgemaakt. Amsterdam en de Camino gaan nu overal met me mee.”
Marcel Wals liet zijn tattoo zetten na zijn vierde camino, de Camino Primitivo. “Om elke dag bewust te zijn dat ‘de weg ons leidt’ en we niet bang hoeven te zijn om te verdwalen. Alles komt goed. Na al acht camino’s gewandeld te hebben, blijft het ieder jaar weer aantrekkingskracht behouden.”
Grytte van Benthem liep dit jaar, eindelijk, alleen haar camino. “Mijn camino heeft me van het bos over de bergen naar (de ster van) Santiago en daarna de oceaan (Muxia en daarna Fisterre) gebracht. Dat wilde ik vastleggen in een tattoo die ik terug in Ferrol heb laten zetten.”
Tineke Vierstra liep van Maastricht tot Santiago de Compostela. “Al lopende bedacht ik dat mijn ‘beloning’ bij aankomst een mooie tattoo zou zijn. Ik wilde een vrouwelijke pelgrim in een Jacobsschelp. Door middel van een paardenstaartje is dit gelukt.”
Paula Keessen liep haar camino in 2018 van Vessem naar Santiago, 2.365 km in 89 dagen.
Er zijn weer nieuwe afleveringen verschenen in Camino NL:
Kim de Groot uit Rotterdam vertelt over haar camino, die loodzwaar was wegens enorme blaren. Ze begon in Cluny, liep via Le Puy naar St Jean (bijna 700 km) en stak daar de Pyreneeën over.
Peter Dijkstra is nooit in Santiago geweest, maar hij zet zich met hart en ziel in voor het pelgrimeren in Groningen. Waarom dat een heel goed idee is, hoor je in deze podcast.
Jana Ierschot, die al eerder te gast was in de podcast, begon in april 2025 aan de Pacific Crest Trail in het uiterste westen van de VS, een tocht van 3.000 km die ze in augustus van dat jaar voltooide.
Camino NL is te beluisteren via Spotify, Apple podcasts en via de link onderaan dit bericht.
Ultreia is een uitgave van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob. Voor meer informatie en nieuws zie de website www.santiago.nl en de Facebookpagina Nederlands Genootschap van Sint Jacob | Facebook, waar je ook tips en ervaringen kunt uitwisselen met andere pelgrims.
Redactie: Miranda Rijkers
Tegenlezers: Ellen Eumelen en Janine Verhaaf
Verzending: Han Lasance
Deadline/publicatiedatum: de Ultreia verschijnt rond de 20e van iedere maand.
Wij zien je kopij in Word, maximaal 300 woorden, platte tekst zonder opmaak graag voor de 15e, bij voorkeur met een relevante foto/afbeelding in Jpeg/Jpg (met bronvermelding) erbij. Wij gaan ervan uit dat wij deze foto dan vrij mogen gebruiken en zien je bijdrage graag tegemoet op ultreia@santiago.nl.
Let op: indien anders dan bovenstaand aangeleverd behouden wij ons het recht voor de kopij aan te passen!
Foto’s: voor deze Ultreia is gebruik gemaakt van foto’s van https://pixabay.com/
Algemene informatie: het mailadres ultreia@santiago.nl is uitsluitend bedoeld voor kopij! Wijzigingen in het lidmaatschap kun je zelf via je persoonlijke account op www.santiago.nl regelen. Voor vragen over de vereniging of anderszins kun je een mailtje sturen naar info@santiago.nl
Vertrouwenspersonen: het genootschap heeft vertrouwenspersonen die je kunt benaderen indien er sprake is van ongewenst gedrag of voor een vertrouwelijk gesprek. Voor nadere informatie: https://www.santiago.nl/genootschap/vertrouwenspersonen/
