Openingswoord Mireille Madou

25 oktober 2008 – Utrecht

Het jaar 1985 was van cruciaal belang voor het ontstaan van de Genootschappen van Sint Jakob, zowel in Vlaanderen als in Nederland. In België grepen om de twee jaar de Europalia plaats. Diverse evenementen werden gedurende ongeveer een jaar georganiseerd met de bedoeling een bepaald land in de kijker te stellen voor het grote publiek. 1985 was het jaar van Europalia SPANJE.

Te Gent kwam een grote tentoonstelling:  Santiago de Compostela. 1000 jaar Europese bedevaart. Dit was een echte voltreffer!

Op 9 november 1985 nodigde het pas opgericht Vlaamse Compostelagenootschap belangstellenden uit voor een bijeenkomst te Gent. Pater Mondelaers was er de spilfiguur en hij werd bijgestaan door Jeannine Warcollier die het Franse Genootschap vertegenwoordigde.

Daar maakte ik kennis met Koen Dircksens uit Baarn. Het enthousiasme voor Santiago, voor de camino en voor het pelgrimeren naar Galicië werkte aanstekelijk. Plannen werden gesmeed en iedereen keerde opgetogen naar huis. In De Pelgrim, het blad van het Vlaams Genootschap staat in het decembernummer van 1985 te lezen: “In Nederland blijkt de stichting van een eigen genootschap op goede weg te zijn.” En dit was ook zo. Op 4 februari 1986 kwam Koen Dircksens bij mij thuis op bezoek. We spraken over Santiago en maakten plannen voor de oprichting van een Nederlands Genootschap. Een datum werd alvast bepaald: 26 april 1986.

We schreven brieven, telefoneerden naar vrienden en kennissen en op genoemde datum werdd te Baarn een eerst bijeenkomst gehouden, door Koen Dircksens georganiseerd. Ruim honderd aanwezigen bepaalden de goede stemming. Uit het buitenland waren Jeannine Warcollier, pater Mondelaers, Dirk Aerts en Jaak Baret het Nederlandse voornemen komen steunen.

Jeannine Warcollier hield een toespraak over de geschiedenis van het Franse Genootschap (reeds in 1950 gesticht) en ikzelf hield een lezing (met dia’s) over de pelgrims en het pelgrimeren naar Santiago in de middeleeuwen.

Na afloop van de succesvolle bijeenkomst was het pleit beslecht. Ton Ederveen stelde de statuten op. Ze werden goedgekeurd en een notaris verleed de akte op 25 juli 1986. Het Nederlands Genootschap van Santiago was officieel opgericht en kreeg een eigen logo, ontworpen door Ruud Conens.

De bestuursleden waren: Koen Dircksens (voorzitter), Mireille Madou (vice-voorzitter), Jan Naeff (secretaris - + 1988) en Koos van der Werff (penningmeester). Op 15 november 1986 hield ons Genootschap zijn eerste vergadering in Den Haag. We telden toen 160 leden. Jan Naeff schreef een mooi verslag dat in  een inlegblad van De Pelgrim (nr. 7, december 1986) werd opgenomen.

Het doel van het Genootschap werd als volgt geformuleerd: “verbreiden en verdiepen van de belangstelling voor de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela in Galicië in heden en verleden en voor andere vormen van verering van Jacobus de Meerdere.” Uitdrukkelijk werd gesteld dat het Nederlands Genootschap niet confessioneel zou zijn, teneinde aan iedereen ruimte te bieden. Voorlopig kregen onze mededelingen een ingevoegd blad in ons “gasttijdschrift” De Pelgrim. In 1989 konden we starten met ons eigen tijdschrift de Jacobsstaf onder redactie van Annet van Wiechen en Frank Claessen. Wij beschikten niet over een eigen vaste plek. De “bibliotheek” van ons Genootschap bevond zich bij Frank thuis. Misschien hadden we toen een 35-tal boeken?

Verdere wederwaardigheden zal ik nu niet schetsen. Men kan ze zelf, desgewenst, in de jaargangen van ons tijdschrift lezen.

Santiago bleef het Nederlands Genootschap heel gunstig gezind. Besturen en functies daarbinnen volgden elkaar open thans hebben we om en bij de 8000 leden!

Enerzijds is dit verheugend. Het wijst erop dat het Genootschap tegemoet komt aan een vraag.

Anderzijds is dit enigszins onrustwekkend. Een dergelijke explosie is niet evident. Vragen hierbij rijzen dan ook  op: is de hedendaagse pelgrim meer sportief bezig? In hoeverre speelt het historische, culturele en intellectuele element van de camino nog een rol? is er nog een inspiratie van religieuze aard te bespeuren? weten de leden die de camino “doen” nog wie Santiago is en waarom ze naar Compostela gaan?

Al die vragen zijn wellicht stof voor uitgebreide discussies. Die zetten we nu opzij want vandaag is het feest. Het HUIS VAN SINT JACOB in Utrecht is een realiteit geworden.

Als mede-oprichtster van ons Genootschap is het een grote eer en een grote vreugde het lint te mogen doorknippen en het Huis officieel voor geopend te verklaren.

Korte persoonlijke nabeschouwing.

Op een dag als deze zou men eigenlijk veel meer willen vertellen. Maar het protocol waakt! Toch wil ik aan wat voorafgaat toevoegen hoezeer ik ontroerd was door de sfeer in de Janskerk. Die sfeer werd geschapen door alle aanwezigen, sommigen nog leden van het eerste uur. Een grote kern binnen het duizelingwekkende cijfer van 8000 streeft nog naar en beleeft nog de idealen van onze stichting in 1986. We gaan samen op naar het jubileum in 2011 en ik heb allen die van Santiago en zijn camino houden in mijn hart gesloten. Ik dank u zeer oprecht en ik houd van u allemaal (Ik zien u geirne!).

Mireille Madou